Tuesday, December 6, 2016

Incident Investigation Procedure ကို သက္ငယ္မုဒိမ္းမႈ ေျဖရွင္းရာတြင္ အသံုးခ်ပံု

(၁) ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ အသိဉာဏ္ပညာ ႀကီးမားပံု

စင္ကာပူေရာက္ျမန္မာမ်ားႏွင့္ ႏိုင္ငံေတာ္အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေတြ႔ဆံုပဲြကို ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလ ၁ ရက္ေန႔က က်င္းပခဲ့ရာ စင္ကာပူေရာက္ ျမန္မာအေတာ္မ်ားမ်ား တက္ေရာက္ၾကပါသည္။ အေမးအေျဖက႑၌ သက္ငယ္မုဒိမ္းမႈမ်ား မ်ားျပားလာေန ျခင္းအေပၚ မခံစားႏိုင္သူတစ္ဦးက စင္ကာပူမွ ႀကိမ္လံုး၀ယ္သြားကာ နာနာႏွက္ေပးပါရန္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ထံ ေမတၱာရပ္ခံ (အႀကံေပး?) ၏။ (ကြ်န္ေတာ့္အလိုျဖင့္ ႀကိမ္လံုး၀ယ္စရာမလိုပါ။ ဘလိတ္ဒါးတစ္ေခ်ာင္းရိွလွ်င္ ကိစၥၿပီးပါသည္။ ဤကား စကားခ်ပ္)

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ေျဖေသာအေျဖမွာ အလြန္ပညာရိွလွ၏။ ထို႔ေၾကာင့္ပင္ ကြ်န္ေတာ္က သူ႔ကို ခ်စ္ခင္ ေလးစားေနရျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ သူေျပာတာကိုေတာ့ အတိအက်မမွတ္မိေတာ့ပါ။ ေအာက္ပါအခ်က္မ်ားပါပါသည္။

သူက ထိုမုဒိမ္းေကာင္မ်ားကို ႀကိမ္ဒဏ္၊ ေသဒဏ္စေသာ ျပစ္ဒဏ္ႀကီးႀကီးမ်ား ေပးလိုက္ရံုႏွင့္ သည္ကိစၥမ်ား ပ,ေပ်ာက္ သြားမည္မဟုတ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုသည့္ အေၾကာင္းရင္းကိုရွာရမည္။ ယခု ကိစၥတြင္ အေၾကာင္းအခ်က္မ်ားစြာ ပါ၀င္ပတ္သက္ေန၏။ ထိုအထဲတြင္ လူေနမႈစနစ္လည္း ပါ၏။ မိဘမ်ားက စီးပြားေရးခ်ိဳ႔တဲ့၍ သားသမီးမ်ားကို ျပန္မၾကည့္ႏိုင္ တာလည္းပါ၏။ အင္တာနက္ေခတ္စားလာေတာ့ ဟိုကား၊ သည္ကားေတြ ၾကည့္လို႔ရတာလည္းပါ၏ . . စသည္တို႔ျဖစ္ပါသည္။

ကြ်န္ေတာ္ထပ္ျဖည့္ခ်င္သည္မွာ လူတို႔၏ အသိဉာဏ္ပညာနိမ့္က်လာျခင္းႏွင့္ ပတ္၀န္းက်င္က ထိန္းကြပ္ၾကပ္မ ေပးျခင္းလည္း ပါပါသည္။

ဤကိစၥကို ဘယ္လိုေျဖရွင္းၾကမည္နည္း။ အနာသိလွ်င္ ေဆးရိွပါသည္။

(၂) Incident Investigation Procedure

BCSS (Building Construction Supervisors Safety Course) သင္တန္းတြင္ Incident Investigation အေၾကာင္းလည္း ထည့္သင္ရသည္။ ၿပီးခဲ့ေသာ တနဂၤေႏြက ကြ်န္ေတာ္ သင္တန္းသားမ်ားကို Incident Investigation အေၾကာင္း ရွင္းျပေတာ့ သည္နည္းကို သည္ Incident Investigation တစ္ေနရာတည္းတြင္ မဟုတ္။ အျခားေနရာမ်ားတြင္ပါ သံုးလို႔ရေသးေၾကာင္း၊ ယခု ျပႆနာတက္ေနသည့္ သက္ငယ္မုဒိမ္းမႈတြင္လည္း ဤနည္းကို အသံုးခ်၍ရေၾကာင္း ရွင္းျပခဲ့ပါသည္။ ယခု ထိုအေၾကာင္း မိတ္ေဆြမ်ားကို ျပန္လည္ ေဖာက္သည္ခ်ပါအံ့။

Incident Investigation (လုပ္ငန္းခြင္မေတာ္တဆမႈမ်ားကို စံုစမ္းစစ္ေဆးျခင္း) ကို ခ်ဳပ္လိုက္လွ်င္ အဆင့္ ေလးဆင့္ပါသည္။

၁။ အခ်က္အလက္မ်ားစုေဆာင္းျခင္း (Data collection)
၂။ ရလာေသာ အခ်က္အလက္မ်ားေပၚအေျခခံလွ်က္ စိစစ္ေလ့လာၿပီး အစီရင္ခံစာေရးျခင္း၊ ထိုအစီရင္ခံစာ၌ ေနာင္တြင္ ထိုကဲ့သို႔ေသာ အလားတူ မေတာ္တဆမႈမ်ားမျဖစ္ေအာင္ မည္ကဲ့သို႔လုပ္ရမည္ဟူသည့္ အႀကံျပဳခ်က္ ပါသည္။ (Analysis, report writing and recommendation)
၃။ အႀကံျပဳခ်က္အတိုင္း လက္ေတြ႔ လိုက္နာလုပ္ေဆာင္ျခင္း (Implementation)
၄။ ဤနည္းလမ္းသည္ လုပ္ငန္းခြင္မေတာ္တဆမႈမ်ားကို တကယ္ ေလွ်ာ့ခ်ေပးႏိုင္၊ မေပးႏုိင္။ တကယ္ အလုပ္ျဖစ္၊ မျဖစ္ ျပန္လည္ ဆန္းစစ္ေလ့လာျခင္း (Review the effectiveness)

ယခု ကြ်န္ေတာ္က Incident Investigation အေၾကာင္းေျပာေနျခင္းမဟုတ္ဘဲ သက္ငယ္မုဒိန္းမႈအေၾကာင္း ေျပာမွာျဖစ္၍ Incident Investigation အေၾကာင္းကို ခ်န္လွပ္ခဲ့ပါမည္။ ဒါမွ Incident Investigation အေၾကာင္း သိလိုပါေသးသည္ ဆုိလွ်င္ေတာ့ ကြ်န္ေတာ္ပို႔ခ်သည့္ BCSS သင္တန္းကို လာတက္ပါဟုပဲ ဖိတ္ေခၚပါရေစ။
Incident Investigation တြင္ သံုးသည့္ အဆင့္ေလးဆင့္ကို ဤတစ္ေနရာတည္းတြင္မဟုတ္ဘဲ အျခားျပႆနာမ်ား ေျဖရွင္းရာတြင္လည္း သံုးႏိုင္ပါသည္။ ယခု သက္ငယ္ မုဒိန္းမႈမ်ားအား Incident investigation procedure သံုး၍ ေျဖရွင္းနည္းအေၾကာင္း ၾကည့္ၾကပါစို႔။

(၃) Incident Investigation Procedure ကို သက္ငယ္မုဒိန္းမႈမ်ား မျဖစ္ပြားေအာင္ လုပ္ရမည့္ လုပ္ငန္းစဥ္အျဖစ္ ေျပာင္းလဲ အသံုးခ်ႏိုင္ပံု

၁။ အခ်က္အလက္မ်ားစုေဆာင္းျခင္း (Data collection)

သက္ငယ္မုဒိန္းမႈ ျဖစ္ပြားမႈႏႈန္းကို စာရင္းေကာက္ရပါမည္။ ၁၉၆၀ ခုႏွစ္က ဘယ္ေလာက္၊ ၁၉၇၀ ခုႏွစ္က ဘယ္ေလာက္၊ ၁၉၈၀၊ ၁၉၉၀၊ ၂၀၀၀၊ ၂၀၁၀၊ ၂၀၁၁၊ ၂၀၁၂၊ ၂၀၁၃၊ ၂၀၁၄၊ ၂၀၁၅၊ ၂၀၁၆ စသည္။

ထို႔ေနာက္ မုဒိန္းေကာင္မ်ားအေၾကာင္းကို စံုစမ္းစစ္ေဆးရပါမည္။ ၎တို႔၏ အသက္အရြယ္အပိုင္းအျခား၊ ပညာ အရည္အခ်င္း၊ မိသားစုအေျခအေန၊ ထိုသူ၏ေနာက္ခံသမိုင္း၊ အက်င့္စာရိတၱ၊ ယခင္က ျပစ္မႈက်ဴးလြန္ခဲ့ဖူးျခင္း ရိွမရိွ၊ ရိွခဲ့လွ်င္ မည္ကဲ့သို႔ေသာ ျပစ္မႈျဖစ္သည္၊ ေထာင္က်ဖူး မက်ဖူး။ ႏွစ္ရွည္လမ်ား ေထာင္က်ခံခဲ့ရဖူးသူျဖစ္လွ်င္ အဘယ္နည္းျဖင့္ အျပင္ျပန္ေရာက္လာသည္၊ ထုိသူ၏ စိတ္အေျခအေန၊ အလုပ္အကိုင္၊ ၀င္ေငြ၊ ေနထိုင္သြားလာပံု စသည္။

ထို႔ေနာက္ မုဒိန္းက်င့္ခံရေသာ ကေလးငယ္မ်ား၏ အေျခအေနကို စံုစမ္းစစ္ေဆးရပါမည္။ ထိုကေလးတို႔၏ မိသားစု အေျခအေန၊ မိဘမ်ားကို သူတို႔ကုိ ၾကည့္ရႈေစာင့္ေရွာက္ႏုိင္ျခင္း ရိွမရိွ၊ ၎တို႔က်င္လည္ရေသာ ပတ္၀န္းက်င္၊ ရပ္ကြက္အေျခအေန၊ ေက်ာင္းေနရျခင္း ရိွမရိွ စသည္။

ထို႔ေနာက္ မုဒိန္းမႈျဖစ္ပြားရာနယ္ေျမ အေျခအေန။ ထိုနယ္ေျမတြင္ ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ ရာဇ၀တ္မႈမ်ား၊ ထိုနယ္ေျမ၏ လံုၿခံဳေရး အေျခအေန၊ ရဲစခန္းမ်ားအေျခအေန၊ ရဲမ်ား၏ ျပည္သူလူထုအေပၚ ၾကည့္ရႈေစာင့္ေရွာက္ႏိုင္မႈ အေျခအေန စသည္။

အေရးႀကီးဆံုးမွာ ထိုအမႈမ်ားကို မည္မွ် ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္ ကိုင္တြယ္ႏိုင္သည္။ တရားစီရင္ေရးစနစ္ မည္မွ်အားေကာင္းသည္၊ ထုိသူမ်ားကို မည္ကဲ့သို႔ စီရင္ခ်က္ခ်လိုက္သည္။ ထုိကဲ့သို႔ စီရင္ခ်က္ခ်လိုက္သည့္အခါ တရားခံျဖစ္သူ မည္ကဲ့သုိ႔ ခံစားရသည္၊ ထိုကဲ့သို႔ အမႈက်ဴးလြန္သူကို စီရင္ခ်က္ခ် အျပစ္ေပး၊ အေရးယူလိုက္ၿပီးသည့္ေနာက္ပိုင္းတြင္ သက္ငယ္မုဒိန္းမႈမ်ား ဆက္ျဖစ္ေနေသးသည္၊ မျဖစ္ေတာ့သည္ စသည္။

၂။ ရလာေသာ အခ်က္အလက္မ်ားေပၚအေျခခံလွ်က္ စိစစ္ေလ့လာၿပီး အစီရင္ခံစာေရးျခင္း၊ ထိုအစီရင္ခံစာတြင္ ေနာင္တြင္ ထိုကဲ့သို႔ေသာ အလားတူ မေတာ္တဆမႈမျဖစ္ေအာင္ မည္ကဲ့သို႔လုပ္ရမည္ဟူသည့္ အႀကံျပဳခ်က္ ပါသည္။ (Analysis, report writing and recommendation)

ထုိစုေဆာင္းရရိွလာေသာ အခ်က္အလက္မ်ားအေပၚ အေျခခံကာ မည္သည့္အတြက္ ယခုကဲ့သို႔ သက္ငယ္ မုဒိန္းမႈမ်ား ျဖစ္ေပၚေနရသည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ ယခင္ကထက္ ျဖစ္ပြားႏႈန္း ပိုမိုမ်ားျပားလာရသည္။ မည္သည့္အခ်ိန္မွ စတင္ကာ ျဖစ္ပြားႏႈန္း ပိုမိုမ်ားျပားလာသည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ မုဒိန္းမႈက်ဴးလြန္သူမ်ားမွာ မည္သည့္အတြက္ က်ဴးလြန္သည္။ မည္ကဲ့သုိ႔ေသာ သူမ်ားျဖစ္သည္ စသျဖင့္ ျပည့္စံုလံုေလာက္ေသာ အစီရင္ခံစာ ေရးရပါမည္။ ထိုအစီရင္ခံစာ၏ အဓိက ရလဒ္မွာ ျဖစ္ပြားရေသာ အေျခခံအေၾကာင္းရင္း (Root cause) ကို ရေအာင္ရွာယူျခင္း ျဖစ္၏။

အေျခခံအေၾကာင္းရင္းကို သိၿပီဆိုလွ်င္ သက္ငယ္မုဒိန္းမႈမ်ား ေနာက္ထပ္မျဖစ္ပြားေအာင္၊ ေလ်ာ့က်ေအာင္၊ ထုိမွတဆင့္ ပေပ်ာက္သြားေအာင္ မည္ကဲ့သို႔ လုပ္သင့္သည္/လုပ္ရမည္ကို အႀကံျပဳရပါမည္။ အႀကံျပဳခ်က္သည္ လက္ေတြ႔က်ရမည္၊ က်ဳိးေၾကာင္း ဆီေလ်ာ္ညီညြတ္ရမည္ (Resonably practicable)။ တကယ္အလုပ္ျဖစ္ေသာ နည္းလမ္းျဖစ္ရမည္။ ေလထဲတိုက္အိမ္ေဆာက္သည့္ မျဖစ္ႏိုင္သည့္နည္းလမ္းမ်ား မျဖစ္ေစရ။ တင္ျပလုိက္သည့္ နည္းလမ္းသည္ အလြန္ ေကာင္းခ်င္ေကာင္းေနေပလိမ့္မည္။ သို႔ေသာ္ လက္ေတြ႔အသံုးခ်၍ မရလွ်င္ အလကားသာျဖစ္သည္ ဆုိသည္ကို မေမ့သင့္။

၃။ အႀကံျပဳခ်က္အတိုင္း လက္ေတြ႔ လိုက္နာလုပ္ေဆာင္ျခင္း (Implementation of Recommendations)

အစီရင္ခံစာတြင္ ေဖာ္ျပထားသည့္ အႀကံျပဳခ်က္မ်ားကို လက္ေတြ႔ခ်မွတ္ အေကာင္အထည္ေဖာ္ၾကည့္ရပါမည္။ အေကာင္ အထည္ေဖာ္ျခင္းဆုိသည္မွာ မလိုလားအပ္ေသာ စာရင္းဇယားႀကီးမ်ားႏွင့္ စာရြက္ေပၚတြင္ စီမံကိန္း ေအာင္ျမင္ေနျခင္းကို ဆိုလိုတာမဟုတ္။ တကယ္ကြ်မ္းက်င္ေသာ ၀န္ထမ္းမ်ားက တကယ္ ေစတနာပါပါႏွင့္ အားစိုက္ခြန္စိုက္ လုပ္ေဆာင္ၾကျခင္း ကို ဆိုလိုပါသည္။ မိမိတို႔လုပ္ေနျခင္းသည္ မိမိတို႔ လခရေရးတစ္ခုတည္းအတြက္သာမဟုတ္။ တစ္မ်ိဳးသားလံုးအတြက္ အေရးႀကီးသည္ဆိုသည္ကို ေခါင္းထဲတြင္ သံမႈိႏွက္သကဲ့သို႔ စဲြေနရမည္။ စဲြေနေအာင္လည္း အႀကီးအကဲလုပ္သူမ်ားက ရိုက္သြင္းေပးထားရမည္။ အစိုးရကလည္း ၎တို႔လိုအပ္ခ်က္မ်ားကို ပံ့ပုိးေပးရမည္။

အေရးႀကီးသည့္တစ္ခ်က္မွာ ထိုကိစၥတြင္ ဆိုးေပေတလိပ္ေနသူမ်ားႏွင့္ ဆက္စပ္ေနႏိုင္သျဖင့္ သက္ငယ္မုဒိန္းမႈ ေလ်ာ့က်ေရး အစီအမံ၌ ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ေနသူမ်ား (အထူးသျဖင့္ အမ်ိဳးသမီး၀န္ထမ္းမ်ား) ၏ လံုၿခံဳေရးကို အာမခံေပးဘို႔ ျဖစ္ပါသည္။ ဤသည္မွာ ေရရွည္စီမံကိန္းျဖစ္သလို ႏိုင္ငံႏွင့္ခ်ီ၍ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ လုပ္ေဆာင္ရမည္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ အခ်ိန္ကုန္မည္၊ ေငြကုန္မည္။ သို႔ေသာ္ ျပည္သူမ်ား တထိတ္ထိတ္ တလန္႔လန္႔ႏွင့္ က်ီးလန္႔စာစား ျဖစ္ေနရသည့္ဘ၀မွ လြတ္ကင္းေအာင္ လုပ္ကိုလုပ္ရမည္ ျဖစ္ပါသည္။ အျပစ္မဲ့ကေလးသူငယ္မ်ား၏ အနာဂတ္အေရးျဖစ္သျဖင့္ အထူးႀကိဳးစားအားထုတ္ လုပ္ကိုင္ ၾကရန္ လိုေပသည္။

ထိုကိစၥသည္ အလြန္က်ယ္ျပန္႔၏။ ျပည္သူအမ်ား၏ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈလည္း အေရးႀကီးသည္။ အမ်ားျပည္သူ ပညာေပး အစီအစဥ္မ်ားပါမည္။ ေတေပေလလြင့္ေနသူမ်ားကို လူ႔အသိုင္းအ၀ိုင္းထဲ ၀င္ဆံ့လာေအာင္၊ လူရာ၀င္လာေအာင္၊ ယဥ္ေက်း လာေအာင္၊ တာ၀န္ယူတတ္လာေအာင္၊ လူပီသလာေအာင္၊ လူႀကီးလူေကာင္းဆန္လာေအာင္ ၀ိုင္း၀န္းျပဳျပင္ေပးဘို႔ လုိသည္။ ထိုသူကို ၀ိုင္း၀န္း၍ ကဲ့ရဲ့သၿဂႋဳဟ္ အတင္းဆိုေနပါက၊ လူရာမသြင္းပဲထားပါက ပိုဆိုးလာစရာသာရိွပါသည္။ သူ႔ကုိယ္သူေတာ့ ျပင္လာလိမ့္မည္ မဟုတ္ပါ။ သူ႔ကို ၀ိုင္းပယ္ထားျခင္းျဖင့္ ထိုသူသည္ ပိုဆိုးလာပါက မိမိတို႔ပင္ စိတ္ဆင္းရဲရမည္ မဟုတ္ပါလား။

ရပ္ကြက္အတြင္း ရိွေနသူမ်ားအခ်င္းခ်င္း ခ်စ္ခင္ရင္းႏွီးေနေအာင္ ေတြ႔ဆံုပဲြမ်ား၊ အားကစားၿပဳိင္ပဲြ၊ ေပ်ာ္ပဲြရႊင္ပဲြ စသည္တို႔ လုပ္ေပးရမည္။ တစ္ရပ္ကြက္လံုးကို တစ္မိသားစုပံုစံ ရိွေနေအာင္ လုပ္ေပးဘို႔လုိသည္။ ေဘးအိမ္က ကေလးသူငယ္မ်ား ကိုလည္း မိမိ၏ သားသမီးမ်ားကဲ့သို႔ သေဘာထား၊ ေစာင့္ေရွာက္တတ္သည့္ အေလ့အက်င့္မ်ား ေမြးျမဴယူရမည္။ မိမိ၏ သားသမီးမ်ားကို ၾကည့္ရႈေစာင့္ေရွာက္ျခင္း မျပဳႏုိင္သည့္ မိသားစုမ်ားအတြက္ ကေလးသူငယ္ ျပဳစု ပ်ိဳးေထာင္ေရးစခန္းမ်ား ဖြင့္ဘို႔ လုိခ်င္လိုပါလိမ့္မည္။

လက္ေတြ႔တြင္ လုပ္စရာေတြ သည့္ထက္ပိုက်ယ္ျပန္႔ပါသည္။ ပညာရွင္မ်ား ဆက္လက္ ႀကံဆေတာ္မူၾကပါ။

မုဒိန္းေကာင္မ်ားကို မည္ကဲ့သို႔စီရင္မည္နည္းဆိုသည္ကိုေတာ့ ဥပေဒဘက္ေတာ္သားမ်ား၏ တာ၀န္အျဖစ္ထားလိုက္ပါ။

၄။ ဤနည္းလမ္းသည္ ကေလးသူငယ္ မုဒိန္းမႈမ်ားကို တကယ္ ေလွ်ာ့ခ်ေပးႏိုင္၊ မေပးႏုိင္။ တကယ္ အလုပ္ျဖစ္၊ မျဖစ္ ျပန္လည္ ဆန္းစစ္ေလ့လာျခင္း (Review the effectiveness)

သက္ငယ္မုဒိန္းမႈေလ်ာ့က်ေရး အစီအမံေဆာင္ရြက္မႈမ်ားကို အၿမဲေလ့လာ ေစာင့္ၾကည့္ေနရန္ လုိပါသည္။ ထိုကဲ့သုိ႔ ေလ့လာ ေစာင့္ၾကည့္ေနပါမွ အားနည္းခ်က္မ်ား၊ မွားယြင္းမႈမ်ားကို သိႏိုင္မည္။ အကယ္၍ မွားယြင္းေနသည္ဆိုပါက မည္သည့္အခ်က္ မွားယြင္းသည္၊ အဘယ္ေၾကာင့္ မွားယြင္းသည္၊ သို႔ဆိုလွ်င္ အမွန္က မည္သည္ျဖစ္မည္ စသျဖင့္ သိႏိုင္မည္။

အေရးႀကီးသည္မွာ ရိုးသားမႈျဖစ္၏။ မိမိတို႔၏ evaluation ရလဒ္မ်ားကို ေဖာ္ျပသည့္အခါ ညာတာပါေတးရလဒ္မ်ား မျဖစ္ဘို႔ လိုသည္။ ျမန္မာ့ဆိုရွယ္လစ္လမ္းစဥ္ပါတီေခတ္က ၄ ႏွစ္စီမံကိန္းမ်ား ခ်မွတ္ေရးဆဲြ၊ အေကာင္အထည္ေဖာ္သည့္အခါ စီမံကိန္းအားလံုးမွာ တစ္ရာရာခိုင္ႏႈန္းသာမက ရာႏႈန္းျပည့္ကိုပင္ေက်ာ္လြန္ကာ (၁၂၀) ရာခိုင္ႏႈန္းေလာက္ ေအာင္ျမင္ခဲ့ေလ သည္။ သို႔ေသာ္ သိေတာ္မူၾကသည့္အတိုင္း ၄ ႏွစ္စီမံကိန္း ၅ ခုေလာက္အၿပီးတြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ပထမေနရာကေန ဟို႔၊ ဘိတ္ဆံုးအထိ ထိုးဆင္းသြားကာ LDC (Least Developed Country) အျဖစ္ က်ေရာက္ခဲ့ရသည္။

သို႔အတြက္ အမွန္ကို အမွန္အတိုင္း၊ အရိွကို အရိွအတိုင္း လက္ခံႏိုင္ဘို႔ အေရးႀကီးေလသည္။ မွားေနလွ်င္ မွားေၾကာင္း ၀န္ခံရမည္။ မွားတာကို မွားေၾကာင္း၀န္မခံသူသည္ အမွားသံသရာတြင္ က်င္လည္ေနျခင္းျဖင့္ မည္သည့္အခါမွ မတိုးတက္ႏိုင္။  
ထို႔ေၾကာင့္ အေကာင္အထည္ေဖာ္ေနသည့္ လုပ္ငန္းစဥ္ကို ဆန္းစစ္ေနသူမ်ားသည္ ရိုးသားရမည္၊ ေျဖာင့္မတ္ရမည္၊ မွားေနတာကို မွားသည့္အတိုင္း ေျပာရမည္၊ ဦးေဆာင္ေခါင္းရြက္ ျပဳေနသူမ်ားကလည္း ေအာက္ကတင္ျပလာလွ်င္ ဘာေၾကာင့္ မွားေနသလဲ ျပန္လည္ဆန္းစစ္ရမည္။

ဤကဲ့သို႔ တကယ္လက္ေတြ႔ အားသြန္ခြန္စိုက္ လုပ္ေနပါလ်က္ကနဲ႔မွ သက္ငယ္မုဒိမ္းမႈေတြ ဆက္ျဖစ္ေနေသးသည္ဆုိလွ်င္ မိမိတို႔လုပ္ေနေသာ လမ္းစဥ္ လဲြေနၿပီျဖစ္ေၾကာင္း သေဘာေပါက္ရပါမည္။ သို႔ဆိုလွ်င္ ဘယ္ေနရာလဲြေနသလဲ အလ်င္အျမန္ ရွာေဖြေဖာ္ထုတ္ကာ ျပင္ဆင္ အေရးယူရပါမည္။

ဤသို႔ျဖင့္ သက္ငယ္မုဒိန္းမႈမ်ား ႏွစ္စဥ္ ေလ်ာ့နည္းက်ဆင္းလာကာ ေနာက္ဆံုး လံုး၀နီးပါး ပ,ေပ်ာက္သြားသည္အထိ ေဆာင္ရြက္ရပါလိမ့္မည္။

(၄) နိဂံုး

ျပႆနာတိုင္းတြင္ ဤ Incident investigation procedure ကို မိမိဉာဏ္ရိွလွ်င္ရိွသလို သံုး၍ရပါသည္။ သားသမီးအေရး ကိစၥ၊ အိမ္ေထာင္ေရးျပႆနာ၊ လူမႈေရးျပႆနာ စသည္။ အေရးႀကီးသည္မွာ ျဖတ္လမ္းမသံုးဘဲ ျပႆနာျဖစ္ရသည့္ အေၾကာင္းရင္းကို ရွာေဖြေဖာ္ထုတ္ေရး ျဖစ္၏။ ဤကိစၥမွာ လြယ္လည္းမလြယ္သလို၊ နက္လည္း နက္နဲပါသည္။ သို႔ေသာ္ ၾကြက္ႏို႔သတ္သလို ၾကြက္ႏို႔ေပါက္စနကေလးမ်ားကို လိုက္သတ္ေနလွ်င္ ကိစၥၿပီးမွာ မဟုတ္။ ၾကြက္ႏို႔အမႀကီးကို ရွာကာ သတ္လိုက္မွ ၾကြက္ႏို႔ဘုစုခရုအားလံုး မာလက စ်ာန္ၾကြကုန္မည္ ျဖစ္ေလသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ခက္သည္ပင္ဆိုေစ၊ ျပႆနာ အရင္းအျမစ္ကို မရမကလိုက္ရွာဘို႔ လုိေလသည္။ သို႔မွလည္း ေျဖရွင္းရမည့္ အေျဖမွန္ကို ရႏိုင္ေပလိမ့္မည္။

ကြ်ႏ္ုပ္က လမ္းစေပးလိုက္ပါသည္။ မိမိဉာဏ္ႏွင့္ ခ်င့္ခ်ိန္သံုးစဲြႏိုင္ၾကပါေစကုန္သတည္း။

ဖတ္ရႈအားေပးသူ အားလံုးကို ေက်းဇူးအထူးတင္ပါေၾကာင္း

ေအးၿငိမ္း

၅ ဒီဇင္ဘာ၊ ၂၀၁၆။ ည ၁၁း၁၇ နာရီ

ယေန႔ စင္ကာပူေရာက္ျမန္မာ ၇၀၀၀ ႏွင့္ ႏိုင္ငံေတာ္အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေတြ႔ဆံုပဲြမွ အမွာစကား

တိုင္းျပည္တိုးတက္ဘို႔အတြက္ လူတိုင္း ကုိယ္က်ရာအခန္းက႑ကေန တတ္ႏိုင္သမွ် လုပ္ေပးသြားဘို႔လုိတယ္။ အဲဒီလို လုပ္ၾကမွလဲ တိုးတက္ဖံြ႔ၿဖိဳးမႈ ျမန္ဆန္လိမ့္မယ္။
အဲဒီေတာ့ ငါ ဘာေတြ လုပ္ေပးၿပီးၿပီလဲ လို႔ ကိုယ့္ကုိယ္ကုိယ္ ျပန္ေမးၾကည့္ၾကပါ တဲ့။
(အတိအက်မဟုတ္ပါ။ မွတ္မိသမွ်ကို အနီးစပ္ဆံုး ျပန္ေရးျပျခင္းသာ ျဖစ္ပါသည္။)

ဆိုေတာ့ ကြ်န္ေတာ္ ကိုယ့္ကိုယ္ကုိယ္ ျပန္ေမးၾကည့္မိတယ္။

အင္း၊ ခု ငါ အသက္ ၅၅ ႏွစ္ရိွၿပီ။
တိုင္းျပည္အတြက္ ငါ ဘာေတြလုပ္ေပးၿပီးၿပီလဲ ?
ငါ ဘာေတြလုပ္ေပးၿပီးၿပီလဲ ?
ဘာေတြလုပ္ေပးၿပီးၿပီလဲ ?
ဘာေတြလုပ္ေပးၿပီး ?
ဘာေတြလုပ္ ?
ဘာ ?
ဘာ ?

ဟုိက္ေရာ၊ လက္ညိႈးထိုးျပေလာက္စရာ တစ္ကြက္မွ ျပတ္ျပတ္သားသား မရွိေသးပါကလား ကြယ္ရို႔။

ေနာက္ၿပီးသူကေျပာလိုက္ေသးတယ္။

“ဒီအစိုးရလက္ထက္မွာ ေၾကာက္ေနေသးတယ္ဆိုရင္ေတာ့ အဲဒါ အေတာ္တံုးတဲ့လူပဲ ျဖစ္ရမယ္” တဲ့။

ဟုတ္ကဲ့။ ကြ်န္ေတာ္ ငတံုးပါခင္ဗ်ား။ ေဖ့စဘြတ္ေပၚ ေျခလြန္လက္လြန္ေရးမိတာေလးေတြကို ျမန္မာျပည္က ႏွမမ်ား လွမ္းလွမ္းသတိေပးတာနဲ႔ ျပန္ျပန္ ဖ်က္ေနမိတံုး။

အဲသေလာက္တံုးတာ။

ကုိင္း၊ ငတံုးမျဖစ္ေအာင္ ပညာေရး၀န္ႀကီးဌာနကထုတ္တဲ့ ျပဌာန္းစာအုပ္ေတြထဲက အမွားေတြ အကုန္ဆဲြထုတ္ၿပီး ေရးေတာ့မယ္။ ေရးဆို ခုပဲစမဗ်ာ။ ၾကာတယ္။


(အဲသလိုလုပ္တာလဲ ႏိုင္ငံ့အတြက္လုပ္တာပါပဲ လို႔ သူကေျပာသြားေသး မဟုတ္လား။)

ကုိယ့္ကိုယ္ကုိယ္ ထူးခြ်န္ထက္ျမက္ေအာင္ လုပ္ေနျခင္းသည္လည္း တိုင္းျပည္အတြက္ လုပ္ေနျခင္းပင္ျဖစ္သည္ ဆိုျခင္း အေၾကာင္း

စင္ကာပူႏုိင္ငံ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္၏ ဘိတ္ၾကားမႈျဖင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွ ႏိုင္ငံေတာ္အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္သည္ စင္ကာပူႏိုင္ငံသို႔ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ႏို၀င္ဘာလ ၃၀ ရက္ေန႔က လာေရာက္ခဲ့၏။

“ကြ်န္မသြားတဲ့ႏိုင္ငံတိုင္းမွာ ျမန္မာေတြကို ေတြ႔ျဖစ္ေအာင္ေတြ႔ေလ့ရိွပါတယ္” ဟု သူေျပာခဲ့သည့္အတိုင္း စင္ကာပူေရာက္ ျမန္မာမ်ားႏွင့္လည္း ဒီဇင္ဘာလ ၁ ရက္ေန႔ ညေန ၈ နာရီမွ ၉ နာရီထိ ေတြ႔ဆံုခဲ့ပါသည္။

ထိုေတြ႔ဆံုပဲြတြင္ သူက ကြ်န္ေတာ္တို႔အား “တိုင္းျပည္အတြက္ က်ရာေနရာကေန တတ္ႏိုင္သေလာက္ လုပ္ေပးၾကပါ။ ဒါမွ တုိင္းျပည္ ဖံြ႔ၿဖိဳးတိုးတက္တာ ပိုၿပီးျမန္လိမ့္မယ္” ဟု ေျပာခဲ့ပါသည္။

ထိုအခါ ပရိသတ္ထဲမွတစ္ေယာက္က “ဒါဆို ကြ်န္ေတာ္တို႔ ဘာေတြလုပ္ေပးရမလဲ” ဟု ေမးသည္။ သူကလည္း ထပ္၍ “ကိုယ္တတ္ႏိုင္တာကို က်ရာေနရာကေန လုပ္ေပးပါ” ဟုပဲ ျပန္ေျဖခဲ့ပါသည္။ ေမးခြန္းေမးသည့္ ေမာင္ကေလးအေနႏွင့္ ထိုအေျဖစကားကို နားလည္မလည္ မေျပာတတ္ပါ။ ထို႔ၾကာင့္ ကြ်န္ေတာ္က မိမိတို႔အေနႏွင့္ ဘာေတြလုပ္လို႔ရသနည္း ဆိုသည္ကို နည္းနည္းေလာက္ ေျပာျပခ်င္ပါသည္။

တိုင္းျပည္ဆိုတာ တိုင္းသူျပည္သားမ်ားႏွင့္ ဖဲြ႔စည္းထားတာျဖစ္သျဖင့္ တိုင္းသူျပည္သားမ်ား တံုး, အ, ေနပါက ထိုတိုင္းျပည္ သည္ ငတံုး၊ ငအတိုင္းျပည္သာ ျဖစ္လိမ့္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း၊ ထူးခြ်န္ထက္ျမက္ေသာ ႏုိင္ငံသားမ်ားျဖစ္ပါမွ တိုင္းျပည္သည္လည္း ႏိုင္ငံတကာႏွင့္ ရင္ေဘာင္တန္းႏိုင္မည့္ တိုင္းျပည္ျဖစ္လိမ့္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း ယခင္ ေဆာင္းပါး ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားတြင္ ကြ်န္ေတာ္ ေရးခဲ့ဖူးပါၿပီ။

ကြ်ႏ္ုပ္တို႔ မထူးခြ်န္ပါက သူမ်ားညာ၀ါၿဖီးဖ်န္းၿပီး ညာစားေနတာ ခံခ်င္တိုင္း ခံေနရမည္။ အခ်ခံရလို႔လည္း ခံရမွန္းမသိ။ အလံုးႀကီးႀကီးႏွင့္ထည့္ေနတာကိုပင္ ေက်းဇူးတင္ေနရေသးေၾကာင္း မိတ္ေဆြတို႔ သိပါသည္။

ထင္လြယ္ျမင္လြယ္ နမူနာတစ္ခုျဖင့္ တင္ျပပါရေစ။

ရခိုင္မွ ဘဂၤါလီ (သူရို႔အေခၚ ရိုဟင္ဂ်ာ) မ်ားအေရးတြင္ အေနာက္ႏိုင္ငံမ်ားက အဘယ္ေၾကာင့္ ၎တို႔ဘက္ကို ယိမ္းေနၾကရ သနည္းဆိုသည္ကို စဥ္းစားဘို႔ေကာင္းသည္။ ၎တို႔တြင္ website ေကာင္းေကာင္းရိွသည္။ ႏိုင္ငံတကာကို နား၀င္လာေအာင္ ေျပာျပႏိုင္သူမ်ား ရိွသည္။ သူတို႔အေပၚ ျမန္မာအစိုးရက ဘယ္နည္းဘယ္ပံုႏွိပ္စက္ေန၍ သူတို႔ ဘယ္လိုဒုကၡေရာက္ ေနရေၾကာင္း အက္ေဆးေကာင္းေကာင္းေရးတတ္သူေတြရိွသည္။

သူတို႔၏ ထိုရိုက္ခ်က္မ်ားကို ျပန္လည္တံု႔ျပန္ေျဖရွင္းဘို႔ရာ၊ ျပန္လည္ထိုးႏွက္ဘို႔ရာ ကြ်န္ေတာ္တို႔မွာ အဂၤလိပ္စာ ေကာင္းေကာင္း ေရးတတ္သူမ်ား ဘယ္ႏွစ္ေယာက္မ်ား ရိွပါသနည္း။ ကိုယ္ကျပန္ေဆာ္ဘို႔အသာထား။ ယုတ္စြအဆံုး သူတို႔ဘာေရးထားတယ္ ဆိုတာေတာင္ မနည္းနားလည္ေအာင္ ႀကိဳးစားပမ္းစား ဖတ္ေနရဆဲအဆင့္တြင္ပင္ ရိွေသးသည္။

ယခု ကြ်န္ေတာ္က ျမန္မာႏိုင္ငံသားျဖစ္ေန၍ ထိုဘဂၤါလီမ်ားအေၾကာင္း ေကာင္းေကာင္းသိသည္။ အကယ္၍ ကြ်န္ေတာ္သာ ဥေရာပတြင္ေနသူ၊ ျမန္မာစာမဖတ္တတ္သူျဖစ္ပါက ဟို ဘဂၤါလီမ်ားေရးထားသည့္ website ကုိဖတ္ၿပီး ၎တို႔ကို သနား ေနမည္သာျဖစ္၏။ ၎တို႔ဘက္က ပါေနမည္မွာ အမွန္ပင္ျဖစ္ေလသည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ ၎တို႔ေရးထားသမွ်ကိုသာ တဖက္သတ္ ဖတ္ေနရေသာေၾကာင့္တည္း။

သို႔ျဖစ္၍ ထုိကိစၥမ်ိဳးအပါအ၀င္ အျခားကိစၥရပ္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားတြင္ သူမ်ားေတြႏွင့္ ပုခံုးခ်င္းယွဥ္၊ ရင္ေဘာင္တန္းႏိုင္ရန္ အရည္အေသြးျပည့္၀ေသာ ႏိုင္ငံသားမ်ား ျဖစ္လာေအာင္ ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ယူရေပလိမ့္မည္။

ဤသို႔ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ရာတြင္ အစိုးရကိုခ်ည္းအားကိုးေနလို႔မရ။ တိုင္းသူျပည္သားမ်ား၏ ပူးေပါင္းပါ၀င္မႈလည္း မ်ားစြာ အေရးပါ ေလသည္။ အစိုးရက ဦးေဆာင္ရန္လိုသည္ကို ေျပာစရာမလို။ အစိုးရသည္ မူ၀ါဒခ်မွတ္ၿပီး ေကာင္းမြန္မွန္ကန္ေသာ စနစ္မ်ား ေရးဆဲြက်င့္သံုးရန္လိုသည္။ ထိုစနစ္ကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ရာတြင္မူ ေအာက္ေျခ၀န္ထမ္းမ်ားႏွင့္ တိုင္းသူျပည္သားမ်ား၏ အခန္းက႑ကို ေမ့ထားလို႔မရ။ စနစ္မည္မွ်ေကာင္းေနသည္ျဖစ္ပါေစ။ လူမ်ားမလိုက္နာလွ်င္ အလကားပဲျဖစ္သည္။

နားလည္လြယ္ေအာင္ ကြ်ႏ္ုပ္ကိုယ္ေတြ႔ အသစ္က်ပ္ခြ်တ္ နမူနာကေလးႏွင့္ ေျပာျပပါမည္။

ယခု ကြ်န္ေတာ္ အေ၀းသင္တကၠသိုလ္တက္ပါသည္။ ဤသည္မွာ စတန္႔ထြင္လို၍ မဟုတ္။ တက္ခ်င္လို႔တက္တာ ျဖစ္၏။ ကြန္ေတာ္ ယခုမွ အေ၀းသင္တကၠသုိလ္ကို စ,သိတာမဟုတ္။ ဟို႔ ၁၉၈၀၊ တကၠသိုလ္ စာေပးစာယူသင္တန္း ဘ၀ကတည္းက ရင္းႏွီးခဲ့တာျဖစ္သည္။ မိတ္ေဆြတို႔ ကြ်န္ေတာ္တို႔အိမ္လာၾကည့္ၾကစမ္းပါ။ အေ၀းသင္တကၠသိုလ္မွ ပို႔ခ်စာစဥ္မ်ားကို ႏွစ္စဥ္ အလိုက္ စုေဆာင္းထားတာ ျပခ်င္ပါသည္။ 

အေ၀းသင္တကၠသိုလ္ဆိုသည္မွာ ဆရာဆရာမမ်ားက တကၠသုိလ္တြင္ ပို႔ခ်သည့္အတိုင္း အေ၀းမွ ေက်ာင္းသားေက်ာင္းသူ မ်ားကို ပို႔ခ်ေပးျခင္းျဖစ္၏။ ထိုအထဲတြင္ စာစဥ္မ်ားႏွင့္ ဗီဒီယိုေခြမ်ားပါသည္။ ဟိုးယခင္ ဗီဒီယိုမရိွခင္က တီဗီမွ အပတ္စဥ္ လႊင့္ေပးသည္။ သို႔ျဖစ္၍ ပို႔ခ်ခ်က္မ်ားမွာ အေတာ္ေလးကို ျပည့္စံုပါသည္။ ဤစာစဥ္မ်ားကိုသာ ေသေသခ်ာခ်ာ က်က်နန ေလ့လာပါက တကၠသိုလ္သြားတက္ေနသူမ်ားကဲ့သို႔ပင္ တတ္ေျမာက္ကြ်မ္းက်င္ ႏိုင္ပါလိမ့္မည္။

သို႔ေသာ္ ထိုစာစဥ္မ်ားကို ေသခ်ာစြာဖတ္ဖူးသူ ဘယ္ႏွစ္ေယာက္ ရိွပါသနည္း။ အေ၀းသင္တကၠသိုလ္မွ ပို႔ခ်ခ်က္မ်ားကို တီဗီတြင္ ေစာင့္ၾကည့္နားေထာင္၊ ေလ့လာသင္ယူသူ ဘယ္ႏွစ္ေယာက္ ရိွပါသနည္း။ ပို႔ခ်ခ်က္စာစဥ္မ်ားႏွင့္အတူ ပူးတဲြ ေပးပို႔လိုက္ေသာ ဗီဒီယိုေခြမ်ားကို ဖြင့္နားေထာင္သူ ဘယ္ႏွစ္ေယာက္ ရိွပါသနည္း။

အကယ္၍ ကြ်န္ေတာ္သာ ဘီလ္ဂိတ္၏သားမက္ျဖစ္ခဲ့ပါက အေ၀းသင္တကၠသုိလ္အေၾကာင္း ဆာေဗးလုပ္ၾကည့္ခ်င္ပါသည္။ (အခုေတာ့ စား၀တ္ေနေရးအတြက္ ပိုက္ဆံရွာေနရလို႔ ဆာေဗးလုပ္ဖို႔ အခြင့္မသာေပဘူးေပါ့ဗ်ာ။ မိသားစုကိုပစ္ထားၿပီး ဆာေဗးသြားလုပ္ေနရင္ မိန္းမနဲ႔ ေနာင္ဂ်ိန္ခ်ရမွာေပါ့။ ဤကား စကားခ်ပ္)

ကြ်န္ေတာ္မမွားဘူးဆိုလွ်င္ အေ၀းသင္တကၠသိုလ္ ေက်ာင္းသား တစ္ေထာင္ရိွပါက ပို႔ခ်စာစဥ္မ်ားကို ဖတ္ဖူးသူ ဆယ္ေယာက္ မွ်ပင္ ျပည့္မည္မထင္ပါ။ အထဲမွာ ဘာေတြေရးထားသလဲဆိုတာ စံုစမ္းေလ့လာဘို႔ ေ၀းစြ။ ထိုအေ၀းသင္စာစဥ္ စာအုပ္ထုပ္ကို အထုပ္ေျဖဖူးသူပင္ ဆယ္ေယာက္ျပည့္မည္ မထင္။ စစ္စစ္ေပါက္ေပါက္ လုိက္ေမးမည္ဆိုပါက မိမိသင္ယူ ေလ့လာရမည့္ ဘာသာရပ္မ်ား၏ နာမည္ကိုပင္ မွန္ေအာင္ေျဖႏိုင္မည့္သူ အေတာ္ရွားပါလိမ့္မည္။ ဤသည္မွာ ကြ်န္ေတာ္က ရမ္းတုတ္ျခင္း ျဖစ္၍ မွန္ခ်င္မွ မွန္ပါလိမ့္မည္။ တကယ္ဖတ္ရႈေလ့လာသူမ်ား မရိွဟု မဆိုလို။ ရိွသည့္တိုင္ အလြန္ရွားေၾကာင္း ေျပာျခင္းသာ ျဖစ္၍ တကယ္ေလ့လာေနသူမ်ား မနာၾကပါႏွင့္။

ကြ်န္ေတာ္စာေမးပဲြေျဖရေအာင္သြားေတာ့ စာက်က္ေနသူ ေမာင္ကေလး၊ မယ္ကေလးတို႔ကို တေစ့တေစာင္း အကဲခတ္ ၾကည့္မိပါသည္။ ကြ်န္ေတာ္မွလဲြ၍ တစ္ဦးတစ္ေယာက္မွ ျပဌာန္းစာအုပ္ကိုင္ၿပီး စာက်က္ေနတာ မေတြ႔ခဲ့ရပါ။ အားလံုး က်ဴရွင္ စာအုပ္ သို႔မဟုတ္ ဗလာစာအုပ္ႏွင့္ ေရးမွတ္ထားသည္မ်ားကို က်က္ေနၾကတာသာ ျဖစ္၏။

ေနာက္ၿပီး ေျပာစရာရိွသည့္တစ္ခုမွာ သင္ၾကားေရးစာစဥ္မ်ားအေၾကာင္းျဖစ္၏။ သင္ၾကားေရးစာစဥ္မ်ား၏ အရည္အေသြး ကိုလည္း ျမွင့္ဘို႔လိုသည္။ အရည္အေသြးဆိုသည္မွာ ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ စာရြက္သား၊ စာအုပ္အျပင္အဆင္၊ စာအုပ္ခ်ဳပ္ပံု စသည္တို႔ကိုသာ ဆိုလိုသည္မဟုတ္။ အထဲမွ စာမ်ား၏ အရည္အေသြးလည္း ပါသည္။ ဤသည္မွာ ေျပာစရာအမ်ားႀကီးရိွ၍ ဤေနရာတြင္ မေျပာေတာ့ပါ။ ေနာက္မွ ေဆာင္းပါးအရွည္ႀကီး ေရးပါမည္။

အဆိုးဆံုးကား အဂၤလိပ္စာ အဆင့္အတန္းျဖစ္၏။ အမွန္ကိုေျပာရလွ်င္ ယခုေျဖခဲ့သည့္စာေမးပဲြအတြက္ ကြ်န္ေတာ္ အဂၤလိပ္ စာကို ႀကိဳၾကည့္သြားတာ မဟုတ္ပါ။ ယခင္ႏွစ္က ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ားကိုၾကည့္လိုက္ေတာ့ တေရးႏိုးထေျဖေတာင္ ေအာင္မွန္း သိသျဖင့္ ေျဖမည့္ညက်မွ အနည္းအပါး လွန္ေလွာၾကည့္သြားတာသာ ျဖစ္ပါသည္။ သဟာႏွင့္ေတာင္ ကြ်န္ေတာ္မေျဖႏိုင္တာ တစ္ပုဒ္မွ မေတြ႔ခဲ့။ အေျဖႏိုင္ဆံုးဘာသာမွာ အဂၤလိပ္စာ ျဖစ္သတည္း။

အားမနာတမ္းေျပာရလွ်င္ GCE အဆင့္အတန္းႏွင့္ဆို Primary 4 အဆင့္ေတာင္မရိွပါ။ မိတ္ေဆြတုိ႔မယံုလွ်င္ Primary 4 အဂၤလိပ္စာႏွင့္ အေ၀းသင္ပထမႏွစ္ အဂၤလိပ္စာကို ယွဥ္ျပပါမည္။

ေက်ာင္းသားမ်ား အဂၤလိပ္စာတတ္ေျမာက္ဘို႔အတြက္ အဂၤလိပ္စာအဆင့္အတန္းကိုျမွင့္ရန္ မ်ားစြာလိုေနပါေသးသည္။ ကြ်ႏ္ုပ္ေျပာတာကို လြန္လွၿပီဟု အသင္ဆိုအံ့။ ေအာက္ပါ စာပိုဒ္ကေလးကို ဘာသာျပန္ၾကည့္စမ္းပါ။

“ေဆာင္းဦးေပါက္ မနက္ေစာေစာ လမ္းေလွ်ာက္လာစဥ္ အိမ္ေဘးနားရိွ သစ္ပင္ေပၚမွ ေက်းငွက္ကေလးမ်ား၏ အိပ္တန္းထသံ ၾကည္ၾကည္ၾကာၾကာကို ၾကားရသည္။ ေလေျပညင္းကေလး တသုန္သုန္ တိုက္ခတ္ေန၏။ လမ္းေဘးပန္းၿခံဳမ်ားမွ ပန္းရနံ႔ကို သင္းသင္းေလး ရႈရိႈက္မိသည္။ ၾကည္ႏူးစရာ ေကာင္းလွသည့္ နံနက္ခင္း ကေလးပါတကား။”

ထိုစာစီစာကံုးကေလးကို အဂၤလိပ္လို ခ်ေရးၾကည့္စမ္းပါ။ “ပန္းရနံ႔သင္းသင္းကေလး” ဆိုတာေ၀းလို႔ “ငွက္ကေလးေတြ ၾကည္ၾကည္ၾကာၾကာျမည္သည့္အသံ” ႏွင့္ပင္ ဒုကၡေရာက္လွၿပီ မဟုတ္ေလာ။

ျပန္ေကာက္ရလွ်င္ အႏီွေက်ာင္းသားကေလးမ်ားသည္ အေ၀းသင္တကၠသိုလ္ စာေမးပဲြကို တစ္ပဲြထိုးၾကည့္ၿပီး ေျဖေနၾကျခင္း မွာ မိမိကိုယ္ကိုလည္း ဖ်က္ဆီးရာေရာက္သည္။ တိုင္းျပည္အတြက္လည္း နစ္နာသည္။ မိဘမ်ားအတြက္လည္း နစ္နာသည္။ မည္သူ႔အတြက္မွ အက်ိဳးမရိွ။ သို႔ဆိုလွ်င္ အဘယ္ေၾကာင့္ ဤကဲ့သို႔ျဖစ္ေနရသနည္း။ စဥ္းစားၾကဘို႔ ေကာင္းပါသည္။

ကိုယ္ေျဖေနတာ ဘာေတြမွန္းမသိပါဘဲလ်က္ ထိုေက်ာင္းသားကေလးမ်ားသည္ စာေမးပဲြမ်ားေအာင္ၿပီး ဘဲြ႔ပင္ရလာသည့္တိုင္ မည္ကဲ့သုိ႔အရည္အခ်င္းရိွသူ ျဖစ္လာပါမည္နည္း။

ဤသည္မွာ တစ္ေနရာတည္းမဟုတ္မူ၍ တစ္ႏိုင္ငံလံုး ျဖစ္ေနတာျဖစ္သည္။ မည္မွ်ဆိုးရြားလိုက္ပါသနည္း။ နစ္နာသမွ ႏိုင္ငံႏွင့္ခ်ီ၍ နစ္နာသည္။ ဤပံုႏွင့္ မည္ကဲ့သို႔ ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္ေသာ ႏိုင္ငံႀကီးကို တည္ေဆာက္ပါမည္နည္း။

ေက်ာင္းသားကေလးေတြ တကယ္ ေတာ္တည့္ထက္ျမက္ပါမွ တကယ္တတ္ေျမာက္ကြ်မ္းက်င္သည့္ အင္ဂ်င္နီယာမ်ား၊ ပိသုကာမ်ား၊ ကုန္ထုတ္လုပ္သူမ်ား၊ အသိပညာရွင္၊ အတတ္ပညာရွင္မ်ား ေပၚထြက္လာပါလိမ့္မည္။ ေက်ာင္းသာၿပီးလာေရာ ဘာမွမတတ္လို႔ အလုပ္ထဲက်မွ အကုန္ျပန္ေလ့လာ၊ သင္ေနရလွ်င္ ကိုယ္လည္းစိတ္ညစ္ရမည္။ အလုပ္ရွင္လည္း ႀကိဳက္မွာ မဟုတ္။ အခ်ိန္ႏွင့္ ေငြလည္းကုန္သည္။ လူလည္းပင္ပန္းသည္။

တိုင္းျပည္တစ္ခုကိုထူေထာင္တာ သယံဇာတေတြႏွင့္ခ်ည္း ထူေထာင္လို႔ရတာမဟုတ္။ ရုပ္၀တၳဳပစၥည္းမ်ား မည္မွ်ေပါမ်ား ေနသည္ျဖစ္ပါေစ။ လူမရိွက ဘာလုပ္လို႔ရပါမည္နည္း။ ထို႔ေၾကာင့္ လူအရင္းအျမစ္ အဓိက အေရးႀကီးေလသည္။ ထုိလူအရင္းအျမစ္ ပ်ိဳးေထာင္ေရးတြင္ အစိုးရေရာ ျပည္သူလူထုပါ အေရးႀကီးေၾကာင္း ယခုေလာက္ဆို မိတ္ေဆြတို႔ သေဘာေပါက္ပါၿပီ။

ထို႔ေၾကာင့္ပင္လွ်င္ ကုိယ့္ကိုယ္ကုိယ္ ထူးခြ်န္ထက္ျမက္ေအာင္ လုပ္ေနျခင္းသည္လည္း တိုင္းျပည္အတြက္ အလုပ္လုပ္ေနျခင္း ပင္ျဖစ္သည္ ဟု ကြ်ႏ္ုပ္ဆိုျခင္း ျဖစ္သတည္း။

အသင္တို႔သည္ ကားရထားကို သက္ေတာင့္သက္သာ စီးခ်င္ပါသလား။ ၀င္ေငြေကာင္းေကာင္းျဖင့္ မပူမပင္ မေၾကာင့္မက်ဘဲ ေနလိုပါသလား။ သက္ေတာင့္သက္သာရိွသည့္ လူအဖဲြ႔အစည္းတစ္ခုကို ဖန္တီးခ်င္ပါသလား။ မိမိ၏မိသားစု က်န္းမာေရး၊ ပညာေရး စသည္တို႔အတြက္ စိတ္ေအးလက္ေအး ေနလိုပါသလား။ ဒ့ါထက္ အ၀ိုင္းလည္မေနသည့္ အင္တာနက္ ေကာင္းေကာင္းကေလး သံုးခ်င္ပါသလား။

အခ်ဳပ္ဆိုရလွ်င္ အသင္တို႔သည္ သင္တို႔၏တိုင္းျပည္ကို ဖံြ႔ၿဖိဳးတိုးတက္ေသာ တိုင္းျပည္တစ္ခု ျဖစ္လာေစလိုပါသလား။
သည္အတိုင္းေတာ့ ျဖစ္လာစရာအေၾကာင္း မရိွပါ။ အစိုးရကိုခ်ည္း အားကိုးေနလို႔လည္း မျဖစ္ပါ။ အားလံုး တက္ညီလက္ညီ ၀ိုင္းၾက၀န္းၾကမွ ရပါမည္။

သည္မွ်ဆိုလွ်င္ “ကြ်န္ေတာ္တို႔ တိုင္းျပည္အတြက္ ဘယ္ေနရာကေန ဘာေတြလုပ္ေပးလို႔ရမလဲ” ဆုိသည့္ေမးခြန္းကို ေျဖၿပီး ျဖစ္ပါသည္။

ျပန္ခ်ဳပ္ပါမည္။

၁။ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ထူးခြ်န္ထက္ျမက္ေအာင္ လုပ္ပါ။
၂။ ကိုယ့္ပတ္၀န္းက်င္မွ လူမ်ား (လူငယ္မ်ား) ကို ထူးခြ်န္ထက္ျမက္သူမ်ားျဖစ္လာေစရန္ တတ္ႏိုင္သမွ် ႏႈတ္၏ ေစာင္မျခင္း၊  လက္၏ ေစာင္မျခင္းျဖင့္ ကူညီေစာင့္ေရွာက္ပါ။
၃။ မိမိကိုယ္တိုင္ (မဟုတ္တာဆို ဘာမွမလုပ္ေသာ) ပတ္၀န္းက်င္၏ စံျပျဖစ္ေအာင္ ေနျပပါ။ ကုိယ္ေနသည့္အတိုင္းလည္း မိမိႏွင့္နီးစပ္ရာ ကေလးသူငယ္မ်ားကို သြန္သင္ဆံုးမပါ။

အသင္သာ ဤကဲ့သို႔ ေန႔တဓူ၀ လုပ္ေနသည္ျဖစ္အံ့။
အသင္ကား တုိင္းျပည္ဖြ႔ံၿဖိဳးတိုးတက္ေရးအတြက္ အစြမ္းကုန္ ႀကိဳစား ေဆာင္ရြက္ေနသူ ျဖစ္ေတာ့၏။

(ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို ခ်စ္ျမတ္ႏိုးေသာစိတ္ျဖင့္ ဤစာကို ေရးပါသည္။ သူ႔ကိုခ်စ္လွ်င္ သူ႔စကားကို နားေထာင္ရမည္ မဟုတ္ပါေလာ။)

အားလံုးကို ေက်းဇူးတင္ပါသည္။

ေအးၿငိမ္း

၂ ဒီဇင္ဘာ၊ ၂၀၁၆